Kışın Suda Güvenlik İçin Nasıl Giyinmeli?

Kışın suya çıkmakla ilgili ilk yazımızda aslında en önemli şeyi konuşmuştuk: Su sporlarının sezonu yazla bitmek zorunda değil. Sonbahar ve kış, doğru koşullarda kürek, kano ve SUP yapmak için oldukça keyifli dönemler olabilir. Daha sakin sular, daha az kalabalık, farklı doğa manzaraları ve serin havada yapılan antrenmanlar bunun en güzel taraflarından bazıları.

Fakat bütün bunları söyledikten sonra insanların aklına çok doğal bir soru geliyor: “İyi de kışın suya çıkacaksak ne giyeceğiz?”

Aslında cevap düşündüğümüz kadar karmaşık değil. Ama burada küçük ve önemli bir bakış açısı değişikliğine ihtiyacımız var. Kışın su sporlarında kıyafet seçerken yalnızca havanın kaç derece olduğuna bakmamalıyız. Çünkü karada üşümek ile suya düşmek aynı şey değildir. Hava 15 derece olabilir, güneş çıkmış olabilir ve siz kıyıda kendinizi gayet rahat hissedebilirsiniz. Fakat suya düştüğünüz anda vücudunuzun karşı karşıya kaldığı ortam tamamen değişir.

Bu yüzden soğuk havalarda su sporları için giyinmenin temel kuralı aslında çok basit:

Havaya göre değil, suya düşme ihtimaline göre giyin.

Önce Suyu Düşünün

Kıyıda hava sıcak olduğu için ince giyinmek oldukça cazip gelir. Özellikle güneşli bir sonbahar gününde tişörtle bile rahat edebilirsiniz. Fakat gölün veya denizin suyu haftalar boyunca havadan daha yavaş ısınır ve soğur. Bu nedenle sonbaharda hava hâlâ ılık hissedilirken su oldukça soğuk olabilir.

Buradaki risk yalnızca hipotermi değildir. Soğuk suya ani düşüş, vücudun istemsiz olarak çok hızlı nefes almasına ve nefes kontrolünün bozulmasına neden olabilir. Bu nedenle soğuk suda güvenlik açısından asıl düşünmemiz gereken şeylerden biri, suya düştüğümüzde ne kadar süre boyunca sıcaklığımızı ve hareket kabiliyetimizi koruyabileceğimizdir.

Amerikan Canoe Association da bu nedenle paddlerlara hava sıcaklığından ziyade su sıcaklığına göre giyinmelerini ve suya tamamen girmeye hazırlıklı olmalarını öneriyor. Soğuk koşullarda katmanlı giyim, hızlı kuruyan sentetik malzemeler ve koşullara göre wetsuit veya drysuit kullanımı temel öneriler arasında yer alıyor.

Katman Katman Giyinmek

Kışın su sporları için en kullanışlı sistemlerden biri katmanlı giyim. Bunun avantajı oldukça basit: Hava değiştiğinde veya vücudunuz ısındığında tek bir kalın kıyafete mahkûm kalmazsınız. Gerektiğinde bir katmanı çıkarabilir, gerektiğinde tekrar giyebilirsiniz.

İlk katman doğrudan tenimize temas eden katmandır. Buradaki amaç yalnızca sıcak tutmak değil, teri ciltten uzaklaştırmaktır. Sentetik teknik kumaşlar veya uygun yünlü ürünler bu iş için kullanılabilir. Pamuk ise özellikle soğuk ve ıslak koşullarda iyi bir tercih değildir; suyu ve teri emerek uzun süre ıslak kalabilir ve ısıl yalıtım özelliğini kaybedebilir. ACA'nın güvenlik rehberlerinde de sentetik kumaşlar önerilirken pamuktan kaçınılması özellikle belirtiliyor.

İkinci katman ısıyı korumaya yardımcı olur. Havanın durumuna göre polar, yün veya benzeri yalıtıcı bir katman kullanılabilir. Üçüncü katman ise bizi dış ortamdan korur. Rüzgârı ve su sıçramasını kesen bir paddling jacket veya uygun teknik dış katman, özellikle açık ve rüzgârlı sularda büyük fark yaratır. Amerikan Canoe Association'ın temel yaklaşımı da içte nemi uzaklaştıran, ortada ısıyı koruyan ve dışta hava koşullarından koruyan katmanlardan oluşuyor.

Her Soğuk Günde Wetsuit veya Drysuit Gerekir mi?

İşte burada işler biraz daha kişiselleşiyor.

Havanın sıcaklığı, suyun sıcaklığı, rüzgâr, yapılacak aktivitenin türü, kişinin deneyimi ve en önemlisi suya düşme ihtimali aynı anda değerlendirilmelidir. Dolayısıyla “10 derece havada mutlaka şu kıyafeti giy” gibi herkes için geçerli tek bir formül vermek doğru olmaz.

Wetsuit yani neopren kıyafet, suya girildiğinde vücudun çevresinde ince bir su tabakası oluşturup bu tabakanın vücut tarafından ısıtılmasına dayanan bir sistemdir. Bu nedenle özellikle suya girme ihtimalinin bulunduğu serin koşullarda önemli bir koruma sağlayabilir.

Drysuit ise farklı çalışır. Temel amacı suyun vücuda ulaşmasını engellemektir. Ancak drysuit tek başına sıcak tutan sihirli bir kıyafet değildir. İçine giyilen yalıtıcı katmanlar, yani thermal base/mid layers, sıcaklık açısından en az drysuit'in kendisi kadar önemlidir. Amerikan Canoe Association'ın soğuk su eğitimlerinde de soğuk su koşullarında drysuit veya wetsuit ile birlikte uygun katmanların kullanılması öneriliyor.

Bu yüzden özellikle soğuk sularda drysuit kullanıyorsanız “drysuit'im var, artık üşümem” diye düşünmek yerine drysuit + doğru iç katmanlar şeklinde düşünmek gerekir.

SUP Yapanların İşi Biraz Daha Farklı

Kürek, kano ve SUP aynı su üzerinde yapılsa da vücudun suyla ilişkisi aynı değildir.

Bir kürek teknesinde oturuyor olabilirsiniz. Bir kanoda oturuyorsunuzdur. SUP üzerinde ise ayakta durursunuz ve özellikle denge gerektiren koşullarda suya düşme ihtimaliniz daha yüksektir. Bu nedenle SUP yapan kişinin kıyafet seçiminde “bugün hava nasıl?” sorusunun yanında “bugün suya düşersem ne olur?” sorusunu da sorması gerekir.

Özellikle sonbahar ve kış aylarında SUP üzerinde çok kalın ve hareketi kısıtlayan kıyafetler de iyi bir çözüm değildir. Kürek hareketinin rahat yapılabilmesi, omuzların ve gövdenin serbest hareket edebilmesi gerekir. Bu nedenle mümkün olduğunca hareket özgürlüğünü koruyan katmanlar tercih edilmelidir.

Aynı zamanda SUP üzerinde rüzgârı doğrudan karşıdan veya yandan almanız da mümkündür. Islak bir kıyafetle rüzgâr altında kalmak, yalnızca suya düşmekten sonra değil, kürek çekerken de ciddi bir ısı kaybına neden olabilir. Bu nedenle dış katmanın rüzgârı kesmesi ve mümkün olduğunca su sıçramasına karşı koruma sağlaması önemlidir.

Baş, Eller ve Ayaklar

Vücudun gövdesine gösterdiğimiz özeni başımıza, ellerimize ve ayaklarımıza da göstermek gerekiyor.

Soğuk havalarda özellikle ellerin üşümesi yalnızca konfor sorunu değildir. Küreği güvenli ve kontrollü şekilde tutabilmek için ellerimizin işlevini koruması gerekir. Bu nedenle hava ve su sıcaklığı düştükçe uygun eldivenler veya neopren eldivenler düşünülebilir. Ancak eldivenin çok sıkı olmaması da önemlidir; aşırı sıkı bir eldiven dolaşımı bozarak ellerin daha fazla üşümesine neden olabilir.

Ayaklar için ise suya girildiğinde veya düşüldüğünde ayağımızda kalacak, tabanı uygun ve hareketi engellemeyecek bir ayakkabı ya da neopren bot tercih edilebilir. Amerikan Canoe Association da su içinde çıkmayacak, kapalı ve kaymaz tabanlı ayakkabıları öneriyor.

Baş bölgesinde ise hava koşullarına göre bere, termal başlık veya neopren başlık kullanılabilir. Burada da amaç tek bir “kışlık kıyafet” bulmak değil, koşullara göre vücudun farklı bölgelerini koruyabilmektir.

Can Yeleği Kıyafetin Bir Parçası Değil, Güvenliğin Parçasıdır

Kışın suya çıkarken kıyafet konuştuğumuzda can yeleğini ayrı bir konu gibi düşünmemek gerekir.

Can yeleği veya uygun kişisel yüzdürme ekipmanı sizi sıcak tutmaz. Ama suya düştüğünüzde hayatta kalma zincirinin en önemli parçalarından biridir. Özellikle soğuk suda ilk dakikalarda nefes kontrolünün bozulabileceği düşünüldüğünde, yüzeyde kalabilmek kritik önem taşır.

Bu nedenle “Ben iyi yüzüyorum, can yeleğine ihtiyacım yok” düşüncesi soğuk su söz konusu olduğunda daha da risklidir. ABD National Weather Service de soğuk suda her zaman can yeleği kullanılmasını ve kıyafet seçiminin su sıcaklığına göre yapılmasını öneriyor.

Yanınıza Mutlaka Kuru Kıyafet Alın

Kışın su sporlarında en basit ama en sık unutulan şeylerden biri de yedek kıyafet.

Bir kuru çanta içine tamamen kuru bir üst ve alt katman, çorap, havlu ve mümkünse sıcak tutacak ek bir katman koymak iyi bir alışkanlıktır. Telefon ve diğer elektronik ekipmanlar da su geçirmez bir çanta veya uygun koruma içinde taşınmalıdır.

Çünkü mesele yalnızca antrenman sırasında sıcak kalmak değildir. Sudan çıktıktan sonra da vücudunuzu yeniden ısıtabileceğiniz bir ortamınız olmalıdır. Iowa Department of Natural Resources da soğuk hava paddling faaliyetlerinde kuru çanta içinde ekstra kıyafet taşınmasını ve sudan sonra değiştirilebilecek kuru giysilerin hazır bulundurulmasını öneriyor.

Peki Örnek Olarak Ne Giyebiliriz?

Sonbaharın ılıman bir gününde, su sıcaklığının hâlâ çok düşük olmadığı ve suya düşme ihtimalinin sınırlı olduğu sakin bir gölde; teknik bir iç katman, üzerine hafif bir polar veya benzeri orta katman ve rüzgârı kesen bir dış katman yeterli olabilir. Baş, el ve ayak koruması da hava ve kişisel konfora göre eklenebilir.

Hava daha soğuduğunda veya su sıcaklığı belirgin şekilde düştüğünde yaklaşım değişir. Daha güçlü bir termal katman, uygun el ve ayak koruması ve suya düşme durumunu hesaba katan bir wetsuit veya drysuit gündeme gelir. Özellikle suyun çok soğuk olduğu koşullarda, “karada rahatım” ölçütü yeterli değildir; kıyafet seçimi suya girdikten sonraki durumu da kapsamalıdır.

Burada önemli olan belirli bir sıcaklıkta herkese aynı kıyafeti önermek değil. Su sıcaklığı + hava sıcaklığı + rüzgâr + aktivite + kişinin deneyimi + suya düşme ihtimali birlikte değerlendirilmelidir.

En Büyük Hata: Fazla Giyinmek de Olabilir

Kışın suya çıkarken çoğumuzun ilk refleksi mümkün olduğunca kalın giyinmektir. Fakat kürek çekmeye başladığımızda vücut hızla ısınır. Çok fazla katmanla başlamak terlemeye, hareketin kısıtlanmasına ve antrenman sırasında gereksiz ısı yüküne neden olabilir.

Bu yüzden katman sistemi bu kadar kullanışlıdır. Başlangıçta biraz serin hissetmek her zaman kötü değildir; birkaç dakika sonra vücudunuz ısınacaktır. Önemli olan üşümeye başlamadan önce gerekli korumayı sağlayabilmek ve gerektiğinde katman ekleyip çıkarabilmektir.

Özellikle rüzgârlı günlerde ise terli bir vücudun rüzgârla karşılaşması ciddi şekilde rahatsız edici olabilir. Bu nedenle iç katmanda nem yönetimi, dış katmanda ise rüzgâr ve su koruması önem kazanır.

Kıyafet Kadar Önemli Olan Şey: Çıkış Planı

Kışın su sporlarında kıyafet tek başına güvenlik sağlamaz.

Nereye gittiğinizi bir başkasının bilmesi, hava tahminini ve su koşullarını kontrol etmeniz, gün ışığını hesaba katmanız, dönüş noktanızı önceden belirlemeniz ve gerektiğinde antrenmandan vazgeçebilmeniz gerekir. Özellikle soğuk su koşullarında grubun deneyimi ve birbirini takip etmesi daha da önemlidir.

Bazen hava karadan bakıldığında mükemmel görünebilir. Fakat gölün ortasında rüzgâr çıkabilir. Bazen güneşli bir gün, su sıcaklığı nedeniyle yine de soğuk su açısından riskli olabilir. Bu nedenle iyi giyinmek, iyi planlamanın yalnızca bir parçasıdır.

Kışın Suya Çıkmanın Sırrı Kalın Giyinmek Değil, Doğru Giyinmek

Aslında bütün mesele birkaç temel prensipte toplanıyor.

Suyu düşün. Katmanlı giyin. Terlemeyi kontrol et. Hareket özgürlüğünü koru. Suya düşme ihtimalini hesaba kat. Koşullara göre wetsuit veya drysuit kullan. Başını, ellerini ve ayaklarını unutma. Can yeleğini giy. Kuru kıyafetini yanında taşı. Ve hava ya da su koşulları uygun değilse suya çıkma.

Bunları yaptığınızda kışın suya çıkmak, “soğukla mücadele etmek” olmaktan çıkıyor. Aslında yaptığınız şey çok daha basit: Vücudunuzun ürettiği ısıyı koruyacak ve sizi dış ortamdan koruyacak bir sistem kuruyorsunuz.

Çünkü iyi bir kış sporcusunun amacı soğuğa dayanmak değildir.

Soğuğu doğru yönetmektir.

Ve belki de kışın su sporlarını mümkün kılan en önemli ekipman, üzerimizdeki kıyafetlerden önce doğru bilgidir.